Dzieła sztuki

Dzieła sztuki.

Ważną formą edukacji artystycznej jest kontakt z autentycznymi dziełami sztuki. Reprodukcje i diapozytywy są pod tym względem pewnego rodzaju surogatem. Niewątpliwie spełniają one rolę kształcącą, dają pewne wyobrażenie o tym, jak dane dzieło wygląda, ale dopiero oryginały mówią o wielkości ich twórców, zbliżają do warsztatu artysty i mogą wywołać godne uwagi emocje. Przeżycia, jakie czerpiemy z oglądania reprodukcji mają w wielu wypadkach charakter kredytowy. Oglądając obrazy np. Rembrandta na reprodukcjach, wzruszamy się, uznajemy genialność tego malarza ale w dużym stopniu czujemy tak dlatego, bo towarzyszy nam świadomość, że to właśnie jest Rembrandt, że nas nauczono, że obrazy Rembrandta są piękne i że człowiekowi kulturalnemu muszą się one podobać. Ideałem byłoby móc wszelkie zabytki architektury, rzeźby i obrazy — słowem wszystko, o czym mówi podręcznik wiedzy o sztuce — zobaczyć na własne oczy i ewentualnie przeżyć, a nie tylko coś niecoś o nich wiedzieć. Jest to oczywiście niemożliwe, jeżeli chodzi o sztukę przeszłości, której należałoby szukać w wielkich zagranicznych muzeach, takich jak Louvre, galeria drezdeńska czy leningradzka. Natomiast możemy i powinniśmy uczęszczać do muzeów i galerii krajowych w celu oglądania twórczości naszych starych mistrzów oraz artystów współczesnych. Wprawdzie wartość eksponowanych w galeriach współczesnych dzieł jest często problematyczna, tak, że bezpieczniej byłoby je nazwać propozycjami artystycznymi, mogą one jednak stanowić doskonały materiał dyskusyjny dla młodzieży i sprawdzian ich świadomości artystycznej. Pożądane jest, aby po wystawie oprowadzał młodzież sam autor eksponowanych prac (na mniejszych indywidualnych wystawach jest to możliwe) albo przewodnik — historyk sztuki. Jest to ważne z powodu wielu podtekstów zawartych w obrazach malarzy współczesnych oraz dlatego, że intencje i poszukiwania takich artystów nie są ostatecznie ukształtowane i nie zawsze tłumaczą się własnym kształtem plastycznym. Komentarz słowny fachowca stanowi dobre tło dla przyjmowania tej sztuki.

Wizyta na wystawie winna ściśle łączyć się z programem zajęć praktycznych w szkole. Pozwoli to na ugruntowanie ewentualnych przeżyć oraz wiadomości technicznych, obserwacji warsztatowych i doświadczeń formalnych.

Przykłady ćwiczeń powystawowych. Ćwiczenia powystawowe mogą być różne:

1. Wiążące się tematycznie z dziełami oglądanymi na wystawie. Jeżeli np. głównym tematem interesującym artystę jest portret — robimy na lekcji portret, jeżeli pejzaż — dajemy własną koncepcję pejzażu itp.

2. Nawiązujące do ciekawych propozycji formalnych np. kompozycyjnych, fakturalnych, przestrzennych itp.

3. Powtarzające technikę stosowaną przez artystę, np. jakiś nowy sposób stosowania akwareli, gwaszu itp.

4. Kształcące wyobraźnię plastyczną (pamięć!). Prosimy w tym wypadku uczniów o odtworzenie z pamięci jakiejś ciekawej kompozycji, którą widzieliśmy na wystawie. Zakładając oczywiście, że będzie to bardzo swobodna interpretacja oglądanego obrazu czy rzeźby.

Dzieła sztuki oglądane w galeriach i muzeach są także uzupełnieniem wiedzy o różnych kierunkach i stylach, które młodzież zna z książek i reprodukcji.