Płaskorzeźba

Płaskorzeźba

Płaskorzeźba, zwana również reliefem, jest sztuką trzech wymiarów, jak każda rzeźba, ale czy jest sztuką przestrzenną? I tak, i nie. Płaskorzeźba jest przestrzenna jednostronnie. Drugą stroną, niewidoczną, przywiera zawsze do płaszczyzn jakiejś bryły. Mogą to być wewnętrzne lub zewnętrzne ściany obiektu architektonicznego: domu, pałacu, kościoła, pomnika lub płyty nagrobnej.

Oglądamy płaskorzeźbę inaczej niż rzeźbę pełną. Oglądamy ją jak obraz, z jednego punktu widzenia. Nie wchodzą w grę różne profile, gdyż istnieje tylko jeden widok płaskorzeźby — widok frontalny. Płaskorzeźba jest więc sztuką półprzestrzenną.

Podkreślić trzeba jeszcze jedną różnicę, świadczącą o odmiennej specyfice tych dwóch rodzajów rzeźby, wyrastających z jednego pnia tworzywa i techniki, a mianowicie odmienne możliwości tematyczne rzeźby i płaskorzeźby. Tematyka rzeźby krągłej, przedstawiającej, ogranicza się do człowieka lub grupy ludzi, czasem zwierzęcia lub tworu fantastycznego. Tematem płaskorzeźby przedstawiającej, jak w malarstwie, może być wszystko: długie opowiadania, historia zdarzeń, zbiorowiska ludzi, zwierząt, roślin, pejzaż a nawet zjawiska perspektywy powietrznej, jak zatarcie konturu i wyrazistości kształtów w dalszych planach. Z różnych możliwości rzeźby pełnej i płaskorzeźby wynikły różne ich funkcje. Gdy chciano utrwalić zasługi człowieka, stworzyć wyobrażenie boga lub wyrazić ideę np.: wyzwolenie czy zwycięstwo — zadanie to spełniała rzeźba pełna. Gdy natomiast istniała potrzeba zilustrowania szerszego tematu* akcji rozwijającej się w czasie — wówczas posługiwano się płaskorzeźbą.