Postęp techniczny w sztuce

Postęp techniczny w sztuce.

Jednym z bardziej interesujących problemów związanych ze sztuką jest rola postępu naukowego, technicznego i technologicznego w jej rozwoju. Zdajemy sobie sprawę z tego, że omówienie wszystkich możliwych do odkrycia tego rodzaju związków, przerasta zakres niniejszej pracy. Spróbujmy zatem zasygnalizować chociaż ważniejsze z nich:

1. Postęp technologiczny, a zwłaszcza wynalazki z zakresu nowych materiałów budowlanych (np. żelbet, stal konstrukcyjna, masy plastyczne itd.) wpłynęły w sposób oczywisty na rozwój architektury, umożliwiając wyobraźni artystów tworzenie nowych form architektonicznych. Wystarczy wskazać na wysokościową architekturę amerykańską, eksperymenty Gaudiego i poszukiwania Wrighta czy Le Corbusiera.

2. Wynalazek fotografii, a później filmu początkowo stanowił dla sztuk plastycznych poważną konkurencję i przyczynił się niewątpliwie do skierowania poszukiwań artystów w sferę problemów wyobraźniowych i formalnych. Można też mówić o integracji fotografiki z malarstwem w fotomontażu i niektórych tendencjach pop-artu, a filmu i plastyki w tzw. filmie rysunkowym.

3. Ogromne tempo przemian w nauce i technice odgrywa niemałą rolę w formowaniu się sztuki nowoczesnej. Sztuka, jak czuły sejsmograf reaguje na lawinowy rozwój nauki i techniki i na szaleńcze tętno współczesności, równie szybkimi zmianami swego oblicza. Jeszcze w XIX w. nowe kierunki w sztuce przykuwały uwagę publiczności i artystów przez całe lata, dziś nowe eksperymenty i pomysły dezaktualizują się po miesiącach.

4. Rozwój środków masowego przekazu (telefon, telegraf, radio, TV, prasa, książka, reprodukcja) oraz nowoczesne środki komunikacji — umożliwiły błyskawiczne przenikanie nowych pomysłów twórczych w skali globalnej. Cechą sztuki współczesnej staje się jej uniwersalność.

5. Fascynacja maszyną, szybkością i nowymi możliwościami człowieka stała się punktem wyjścia ekspresyjnej twórczości futurystów, a pewne filozoficzne spekulacje, dotyczące poznania rzeczywistości i czasu, łączą się z poszukiwaniami kubistów. Nawet surrealizm tkwi korzeniami w modnych w swoim czasie odkryciach psychologii, stając się wprost ilustratorem pewnych tez psychoanalizy.

6. Nie od rzeczy będzie wspomnieć na koniec o procesie odwrotnym. Integracja sztuki i techniki powoduje, że wytwory techniki zmieniają się, m.in. pod wpływem świadomego działania plastyków, doskonalą swój kształt zewnętrzny i stają się przez swą powszechność i masowość nosicielami istotnych wartości plastycznych, takich jak: poczucie formy, kompozycji, koloru itp. Powstanie nowego zawodu — projektanta form przemysłowych, mówi samo za siebie.

Nie da się ukryć, że współczesna sztuka plastyczna (szczególnie malarstwo), szokująca nas i zaskakująca nowymi pomysłami, ale zbyt często powierzchowna i niepoważna, błyskotliwa i efemeryczna — przeżywa swoisty kryzys. Ale najbardziej zaskakujące jest to, że poczucie kryzysu mają krytycy i odbiorcy sztuki od zarania jej samodzielnego i autonomicznego rozwoju, a więc od pojawienia się impresjonizmu. Mimo ciągłego zagrożenia upadkiem, wśród tysięcznych rzesz artystów pojawiają się od czasu do czasu jednostki prawdziwie twórcze, które jak drogowskazy określają współczesne tendencje rozwojowe. Takim artystą był m.in. niezmordowany, kontrowersyjny Pablo Picasso.