Zasady kompozycji –Zasada symetrii

Zasady kompozycji –Zasada symetrii.

Zasada symetrii. O ile nasze poczucie rytmu wypłynęło głównie z obserwacji zmienności zjawisk i ciągłości procesów w czasie i przestrzeni, to poczucie symetrii formowało się na podstawie obserwacji budowy konkretnych przedmiotów. Symetria budowy człowieka i zwierzęcia, którą pierwotny myśliwy miał możność obserwować przez wiele tysiącleci, jest bardzo starym doświadczeniem wzrokowym z zakresu zasad kompozycji. Łączy się ona w naszym odczuciu ze statyką i równowagą.

Istnieją symetrie jednoosiowe, dwuosiowe i wieloosiowe. Dwie ostatnie spotykamy najczęściej w kompozycji ornamentów i wówczas bardzo silnie narzuca się punkt przecięcia osi.

Bernard Buffet Wieża Sw. Jakuba, 1956 r.
Bernard Buffet Wieża Św. Jakuba, 1956 r.

W symetrii o jednej osi, najczęściej pionowej, wyczuwamy jej kierunek warunkujący całą kompozycję, niezależnie od tego, czy oś jest zaakcentowana, jak w tradycyjnych kompozycjach Męki Pańskiej, przez pion Krzyża, czy też jest niewidoczna. Głowa Chrystusa na chuście św. Weroniki, Wieczerza Pańska Leonarda są kompozycjami o silnej symetrii, chociaż sama oś nie jest namalowana. To samo obserwuje się w architekturze. Frontony świątyń, kościołów chrześcijańskich, pałaców, zawsze respektowały symetrię, nawet swobodny i malarski barok, nie mówiąc już o renesansie czy klasycyzmie. Dopiero większość budowli XX wieku wypowiedziała posłuszeństwo symetrii. Ale wówczas te asymetryczne budynki musiały przestrzegać z całą skrupulatnością równowagi mas i brył.